Հայաստանի աշխատաշուկան և բիզնես միջավայրը կանգնած են համակարգային փոփոխության շեմին։ 2026 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային պայմանագրերի կնքումը, փոփոխումը և լուծումը կատարվելու են բացառապես էլեկտրոնային եղանակով։
Այս փոփոխությունը սահմանված է ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքում կատարված լրացումներով և փոփոխություններով (ՀՕ-525-Ն օրենք), որն ընդունվել է դեռևս 2022 թվականին՝ նպատակ ունենալով իրականացնել աշխատանքային հարաբերությունների թվայնացում և նվազեցնել ստվերը։
Ստորև ներկայացնում ենք համակարգի գործարկման մեխանիզմը, հարթակի հղումը և անհրաժեշտ քայլերը՝ թե՛ գործատուների, թե՛ աշխատողների համար։
Իրավական հիմքը և ժամկետները
Համաձայն օրենսդրական փոփոխությունների, աշխատանքային հարաբերությունների փաստաթղթավորումը կատարվելու է Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) կողմից ներդրված միասնական էլեկտրոնային կառավարման համակարգի միջոցով։
Օրենքը նախատեսում է հստակ ժամանակացույց՝ 2026 թվականի հունվարի 1։ Այդ պահից սկսած՝ թղթային տարբերակով կնքված նոր աշխատանքային պայմանագրերը իրավական տեսանկյունից խնդրահարույց կարող են համարվել պետական հաշվառման տեսանկյունից։
Ի՞նչ է լինելու գործող («հին») պայմանագրերի հետ
Սա ամենաշատ տրվող հարցն է։ Արդյոք պե՞տք է հունվարի 1-ին միանգամից թվայնացնել հարյուրավոր հին պայմանագրերը։
Պատասխանը հուսադրող է. Օրենքը սահմանում է մեկ տարի անցումային ժամանակաշրջան։ Սա նշանակում է, որ գործատուները պարտավոր են մինչև օրենքի ուժի մեջ մտնելը (այսինքն՝ մինչև 01.01.2026թ.) կնքված թղթային պայմանագրերը թվայնացնել և մուտքագրել էլեկտրոնային համակարգ մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Ո՞ր հարթակում է կատարվելու գործընթացը
Աշխատանքային հարաբերությունների հաշվառման միասնական էլեկտրոնային հարթակն արդեն հասանելի է։
- Հարթակի հասցեն՝ hr.taxservice.am
- Մուտքի կարգը՝ Գործատուները համակարգ մուտք են գործում հարկ վճարողի անձնական գրասենյակի (cabinet.taxservice.am) միջոցով՝ նույնականացման քարտով կամ բջջային նույնականացման (Mobile ID) եղանակով։
Կարևոր է նշել, որ հարթակը նախատեսված է ոչ միայն պայմանագրերի, այլև բոլոր տեսակի անհատական իրավական ակտերի կազմման համար, ներառյալ՝
- Արձակուրդի տրամադրում,
- Գործուղումների ձևակերպում,
- Խրախուսման կամ կարգապահական տույժի հրամաններ,
- Աշխատանքային պայմանագրի լուծում։
Օգտակար հղումներ՝
Ինչպե՞ս է աշխատելու մեխանիզմը
Գործընթացը տեղափոխվում է օնլայն տիրույթ և ենթադրում է հետևյալ քայլերը.
- Մուտքագրում. Գործատուն
hr.taxservice.amհամակարգում լրացնում է պայմանագրի կամ հրամանի տվյալները։ - Ծանուցում. Աշխատողը ծանուցում է ստանում համակարգում կամ իր անձնական էջում։
- Վավերացում. Երկու կողմերը հաստատում են փաստաթուղթը էլեկտրոնային ստորագրությամբ։
Տեխնիկական մարտահրավերներ. նույնականացման խնդիրը
Սա բարեփոխման ամենաբարդ օղակն է։ Որպեսզի համակարգը գործի, յուրաքանչյուր աշխատող պետք է ունենա անձի էլեկտրոնային նույնականացման և ստորագրման հնարավորություն։ Սա նշանակում է, որ Հայաստանի բոլոր վարձու աշխատողները պետք է ունենան հետևյալ գործիքներից մեկը.
- Նույնականացման քարտ (ID card)` ակտիվացված էլեկտրոնային պահոցով (PIN/PUK կոդերի իմացությամբ) և քարտը կարդացող սարք (Reader):
- Բջջային նույնականացման քարտ (Mobile ID)` որը թույլ է տալիս փաստաթղթեր ստորագրել անմիջապես բջջային հեռախոսից։
Ի՞նչ է սա փոխում գործատուի համար
Առավելությունները
- Թղթաբանության վերացում. Վերանում է ֆիզիկական արխիվներ պահելու, թղթեր տպելու անհրաժեշտությունը։
- Ավտոմատացում. Տվյալները ավտոմատ կերպով կարտացոլվեն հարկային հաշվետվություններում՝ նվազեցնելով մեխանիկական սխալների հավանականությունը։
Ռիսկերը և խստացումները
- Թափանցիկություն. Պետական մարմինները իրական ժամանակում (real-time) հասանելիություն կունենան աշխատանքային գրաֆիկին և պայմաններին։
- «Հետին թվով» ձևակերպումների բացառում. Համակարգը ֆիքսում է գործողության կատարման հստակ ժամանակը, ինչը բացառում է անցյալ ամսաթվով հրամանների ձևակերպումը։
Ի՞նչ է սա փոխում Աշխատողի համար
- Պաշտպանվածություն. Գործատուն չի կարող միակողմանի փոփոխել պայմանագրի էական կետերը առանց աշխատողի էլեկտրոնային հաստատման։
- Հասանելիություն. Աշխատողը ցանկացած պահի կարող է մուտք գործել համակարգ և տեսնել իր բոլոր պայմանագրերն ու հրամանները։
Ինչպե՞ս պատրաստվել. Գործողությունների պլան
Բիզնեսներին և HR մասնագետներին խորհուրդ է տրվում չսպասել վերջնաժամկետին։
- Փորձարկել համակարգը. Քանի որ
hr.taxservice.amհարթակն արդեն գործում է, արժե սկսել ծանոթանալ ինտերֆեյսին և գործիքակազմին։ - Ստուգել անձնակազմի տվյալները. Համոզվեք, որ բոլոր աշխատակիցներն ունեն վավեր ID քարտեր և գիտեն իրենց կոդերը։
- Օգտագործել անցումային շրջանը խելամիտ. Չնայած հին պայմանագրերի թվայնացման համար տրված է մեկ տարի ժամանակ (մինչև 2027թ.), խորհուրդ է տրվում գործընթացը սկսել հնարավորինս շուտ՝ համակարգային ծանրաբեռնվածությունից խուսափելու համար։
Թեմայի նրբությունների ու առկա խնդիրների վերաբերյալ կարող եք դիտել Ֆինանսական բանականության 13-րդ էպիզոդում։
Կարդացե՛ք նաև՝
